DRC DERECELENDİRME HİZMETLERİ A.Ş.
DRC RATING
AHLAKİ DAVRANIŞ KURALLARI (ETİK KURALLAR)
ÖNSÖZ ve SORUMLULUK SINIRLAMASI
DRC RATING, bu ahlaki davranış kurallarını ve derecelendirme işi ile ilgili diğer belgeleri yayınlayarak Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), IOSCO ilkeleri ve IOSCO kodları ile tutarlı davranış kurallarına uyacağını belirtir. DRC RATING’in tam zamanlı ya da yarı zamanlı tüm çalışanlarının bu davranış kurallarına uyması gerekmektedir.
Bu ahlaki davranış kurallarını kamuya açıklamakla birlikte, yasalarda belirtilen durumlar hariç olmak üzere, DRC RATING, üçüncü taraflara karşı bu dokümanlar, politikalar veya uygulamalarla ilgili ya da bunlardan kaynaklanan herhangi bir sorumluluk ve yükümlülük kabul etmez. Bu ahlaki davranış kuralları, derecelendirme metodolojileri, politikalar veya uygulamalar bir sözleşmeyi oluşturmak veya sözleşmenin bir parçası olmak amacıyla düzenlenmemiştir ve hiç bir gerçek veya tüzel kişi doğrudan veya dolaylı olarak bu hükümlerin uygulanmasını zorlayamaz. DRC RATING bu ahlaki davranış kurallarını, derecelendirme metodolojilerini, politikalarını istediği zaman, önceden haber vermeden, güncelleme veya değiştirme hakkını saklı tutar.
İÇERİK
1. KREDİ DERECELENDİRME SÜRECİNİN NİTELİĞİ VE BÜTÜNLÜĞÜ
A. Kredi Derecelendirme Sürecinin Niteliği
B. Kredi Derecelendirme Sürecinin Bütünlüğü
2. DRC RATING’in BAĞIMSIZLIĞI VE ÇIKAR ÇATIŞMALARINDAN KAÇINMA
A. Genel
B. DRC RATING Politikalar, Prosedürler, Kontroller ve Açıklamalar
C. DRC RATING Çalışanlarının Bağımsızlığı
3. DRC RATING’in YATIRIMCILARA, İLGİLİ KURUMLARA, BORÇLULARA, ARACILIK YÜKLENİCİLERİ ve DÜZENLEYİCİLERE KARŞI YÜKÜMLÜLÜKLERİ
A. Kredi Derecelendirme Açıklamasının Zamanlaması ve Şeffaflığı
B. Gizli Bilgilerin İşleyişi
4. YÖNETİM, RİSK YÖNETİMİ VE ÇALIŞAN EĞİTİMİ
5. PİYASA KATILIMCILARI İLE İLETİŞİM VE AÇIKLAMA
1. KREDİ DERECELENDİRME SÜRECİNİN NİTELİĞİ VE BÜTÜNLÜĞÜ
A. Kredi Derecelendirme Sürecinin Niteliği
1.1 DRC RATING, kredi derecelendirme notu açıkladığı her bir sınıf varlık veya yükümlülük için bir kredi derecelendirme metodolojisi oluşturacak, sürdürecek, belgeleyecek ve uygulayacaktır. Her kredi derecelendirme metodolojisi kesin, tutarlı bir şekilde uygulanabilme yeteneğine sahip ve mümkünse, bir biçimde tarihsel deneyime dayalı objektif doğrulama konusu yapılabilecek kredi derecelendirme notuyla sonuçlanacaktır.
1.2 Kredi derecelendirmeleri, DRC RATING tarafından bilinen ve önemli olan, yürürlükteki geçerli kredi derecelendirme metodolojisi ile tutarlı tüm bilgileri yansıtır. Bu nedenle, DRC RATING yayınladığı kredi derecelendirmelerinin ve ilgili raporların, tüm bilgilerin ayrıntılı bir analizine dayandığını temin etmek için politikalar, prosedürler ve kontroller, oluşturacak, sürdürecek, belgeleyecek ve uygulayacaktır.
1.3 DRC RATING uygun bilgi ve uzmanlığa sahip olmayı sağlamak ve ilgili kredi derecelendirme notunu belirlemede kullandığı bilgilerin yeterli kalitede olduğunu ve yüksek kalitede kredi derecelendirme sürecini destekleyen güvenilir kaynaklardan elde edildiğini temin etmek üzere tasarlanmış makul önlemleri alacaktır.
1.4 DRC RATING uygun veri, bilgi ve uzmanlığa sahip olmadığı kuruluşlar veya yükümlülükler için kredi derecelendirme yapmaktan imtina edecektir. Örneğin, bir menkul kıymetin karmaşıklığı ya da menkul kıymet türünün yapısı, ya da menkul kıymete dayanak varlıklar hakkında sağlam verilerin yokluğu, DRC RATING’de yüksek kalitede bir derecelendirme hizmeti verebileceği hususunda ciddi soru işaretleri doğurduğunda, DRC RATING bir kredi derecelendirme notu belirlemekten imtina edecektir.
1.5 Kredi değerliliğini belirlerken, kredi derecelendirme eylemine katılan analistler, kredi derecelendirme işlemine tabi olan varlık veya yükümlülük türü için DRC RATING tarafından oluşturulan kredi derecelendirme metodolojisini kullanmak zorundadır. Kredi derecelendirme metodolojisi, bu metodolojinin kullanıldığı tüm kurum veya yükümlülüklere tutarlı bir şekilde uygulanır.
1.6 DRC RATING derecelendirme not cetvelindeki her bir kategorinin anlamını tanımlar ve bu kategorileri belirli bir derecelendirme cetvelinin geçerli olduğu derecelendirilen kurum ve yükümlülüklerin tüm sınıflarına tutarlı biçimde uygular.
1.7 Kredi derecelendirme notları (bir analist veya DRC RATING’nin diğer personeli tarafından değil) bir kurum olarak DRC RATING tarafından atanır.
1.8 DRC RATING, derecelendirme ekibine ayrı ayrı veya topluca (özellikle kredi derecelendirme komiteleri kullanıldığında), derecelendirilen kuruluş veya yükümlülük türünün kredi değerliliğini belirleyebilecek, uygun bilgi ve deneyime sahip analistler atayacaktır.
1.9 DRC RATING belirlediği bir kredi derecelendirme eylemi için, tam ve yeterince detaylı ve kredi derecelendirme sürecini yeniden oluşturabilecek kadar kapsamlı içsel kayıtları muhafaza edecektir. Kayıtlar, iç denetim, uyum ve kalite kontrol fonksiyonlarının, bu fonksiyonların sorumluluklarını yerine getirebilmeleri için, geçmiş kredi derecelendirme eylemlerini gözden geçirmelerine izin vermesi de dahil olmak üzere, DRC RATING'in kredi derecelendirme sürecinin bütünlüğünü desteklemek için gerekli olduğu sürece muhafaza edilecektir. Ayrıca, DRC RATING, DRC RATING’in çalışanlarının içsel kayıtların korunması, saklanması ve elden çıkarılması şartlarına ve DRC RATING’in kayıtlarının korunması, saklanması ve elden çıkarılmasında uygulanabilecek yasalara ve düzenlemelere uyumu temin emek üzere tasarlanmış politikaları, prosedürleri ve kontrolleri oluşturacak, muhafaza edecek, belgeleyecek ve uygulayacaktır.
1.10 DRC RATING, derecelendirilen bir kurum ya da yükümlülüğün genel olarak kredi değerliliğine ilişkin yanıltıcı olan veya yanlış yönlendiren kredi derecelendirme notları, analizler veya raporlar yayınlamayı önlemek üzere tasarlanmış politikaları, prosedürleri ve kontrolleri, oluşturacak, belgeleyecek, muhafaza edecek ve uygulayacaktır.
1.11 DRC RATING kredi derecelendirme sürecini yüksek kalitede yürütmek ve sağlamak için yeterli kaynağa sahip olduğuna ve bu kaynakları ayırdığına emin olacaktır. Bir kuruluş veya yükümlülük için bir kredi notu vermek üzere karar verirken, DRC RATING, yüksek kalitede kredi derecelendirme için, gerekli beceri araçlarına sahip yeterli sayıda analisti ayırıp ayıramayacağını ve analistlerin yeterli bilgiye erişimi olup olmadığını değerlendirecektir.
1.12 DRC RATING, mevcutta derecelendirdiği kuruluş ve yükümlülüklerden önemli ölçüde farklı kurum veya yükümlülük türleri için bir kredi derecelendirme yapmanın geçerliliğini incelemek üzere uygun deneyime sahip bir veya daha fazla üst düzey yöneticiden oluşan bir gözden geçirme fonksiyonu oluşturacak ve sürdürecektir.
1.13 DRC RATING, kredi derecelendirme metodolojilerini tüm yönleriyle (modeller ve önemli varsayımlar dahil) ve kredi derecelendirme metodolojilerindeki önemli değişiklikleri, önceden oluşturulmuş zamanlama çerçevesinde, düzenli olarak, titiz, resmi ve periyodik bir gözden geçirmenin yürütülmesinden sorumlu olacak bir veya daha fazla üst düzey yöneticiden oluşan bir gözden geçirme fonksiyonu oluşturacak ve sürdürecektir. Örneğin, DRC RATING, mevcut kredi derecelendirme metodolojileri ve modellerinin, bir yapılandırılmış finansman ürününün dayanak varlıklarının risk özelliklerinde önemli ölçüde değişiklik olduğunda, yapılandırılmış finansman ürününün kredi notunu belirlemek için uygun olup olmadığını değerlendirecektir. DRC RATING’in kredi derecelendirme işi büyüklük ve içerik açısından geçerli, uygun ve yeterli olduğunda, bu fonksiyon esas kredi derecelendirme notu belirlemekten sorumlu olan çalışanlarından bağımsız olacaktır.
1.14 DRC RATING, kredi notunu belirleme sürecinde yer alacak analist veya analistlerin seçiminde, sürekliliği teşvik ederken, aynı zamanda kredi derecelendirme sürecinde taraflılık/önyargı oluşmasını önleme çabasında olacaktır. Örneğin, süreklilik ile taraflılıktan/önyargıdan kaçınma hedeflerini dengelemek isterken, DRC RATING kredi notunu belirlemek üzere analistlerden oluşan bir ekip atadığında, analistlerin bazıları için derecelendirilen kurum veya yükümlülük kendi birincil analitik sorumluluk alanı içinde yer alırken, diğerlerinin farklı birincil analitik sorumlulukları olacaktır.
1.15 DRC RATING, tüm kredi derecelendirmelerinin izlenmesi ve güncellenmesinde yeterli sayıda çalışanın ve mali kaynağın tahsis edilmesini temin edecektir. Kredi notu verildiğinde, açıkça sürekli gözetim gerektirmeyeceği belirtilen bir defalık kredi derecelendirmeler hariç, DRC RATING tarafından kredi notu sürekli olarak aşağıdaki yollarla izlenecektir:
a. Düzenli olarak kurum ya da yükümlülüğün kredi notunun gözden geçirilmesi;
b. Bir kredi derecelendirme eylemine (kredi derecelendirme notunun geri çekilmesi dahil) neden olması makul olarak beklenebilecek herhangi bir bilginin farkına varılması üzerine, kredi derecelendirme metodolojisi ile tutarlı, kredi notunun gözden geçirilmesi halinin başlatılması;
c. Kredi derecelendirme metodolojilerinde, modellerde veya önemli derecelendirme varsayımlarındaki değişikliklerin, ilgili kredi derecelendirmelere, makul bir süre içerisinde uygulanması ve etkisinin gözden geçirilmesi;
d. Bu gözden geçirme sonuçlarına bağlı olarak, uygun şekilde, kredi derecelendirme notunun zamanında güncellenmesi; ve
e. Elde edilen tüm değerlendirmelerin birleştirilmesi.
1.16 DRC RATING, ilk kredi derecelendirme notunu belirlerken ve daha sonra mevcut derecelendirme notlarını izlerken birbirinden farklı analist ekipleri kullanırsa, her ekip kendi işlevlerini zamanında gerçekleştirmek için gerekli uzmanlık ve kaynak seviyesine sahip olacaktır.
1.17 DRC RATING, derecelendirme eylemlerinin ve ilgili raporların sonucu veya konusu olan kredi derecelendirmelerinin duyurulmasına ve bir kredi derecelendirme notunun geri çekilmesine ilişkin kuralları açıkça ortaya koyan politika ve prosedürleri oluşturacak, sürdürecek, belgeleyecek ve uygulayacaktır.
B. Kredi Derecelendirme Sürecinin Bütünlüğü
1.18 DRC RATING ve çalışanları, derecelendirilen kurumlar, borçlular, kaynak kuruluşlar (originators), yüklenici kuruluşlar (underwriters), aracı kuruluşlar ve kredi derecelendirme notlarının kullanıcılarına adil ve dürüst muamele edecektir.
1.19 DRC RATING'in çalışanlarından, en yüksek standartta dürüstlük ve etik davranış beklenir. DRC RATING, ahlak bütünlüğünde zafiyet gösteren bireylerin istihdam edilmemesini sağlamak üzere tasarlanmış politika ve prosedürler uygulayacaktır.
1.20 DRC RATING ve çalışanları, açık ya da örtülü olarak, belirli bir kredi derecelendirme eyleminin sonucu hakkında, kredi derecelendirme eyleminin tarafı olan kuruluşlara, borçlulara, kaynak kuruluşlara, yüklenici kuruluşlara, aracı kuruluşlara ya da DRC RATING’in kredi derecelendirme notunun kullanıcılarına herhangi bir güvence veya garanti vermeyecektir. Bu durum, DRC RATING’in, IOSCO KDK’lar için Davranış Kuralları (IOSCO Code of Conduct Fundamentals for CRA) Hükümleri 1.22 ve 2.6 (d) ile tutarlı bir şekilde öncül göstergeler geliştirmesine engel değildir.
1.21 DRC RATING ve çalışanları, derecelendirilen kuruluşlara, borçlulara, kaynak kuruluşlara, yüklenici kuruluşlara, aracı kuruluşlara ya da DRC RATING’in kredi derecelendirme notunun kullanıcılarına (örneğin aboneler), DRC RATING’in verdiği kredi derecelendirme notları veya sağladığı diğer hizmetler karşılığında ödeme yapmaları yönünde etkilemek için potansiyel kredi derecelendirme eylemleri hakkında sözler vermeyecek ya da tehditte bulunmayacaktır.
1.22 DRC RATING ve çalışanları, derecelendirilen kuruluş veya ihraççıların, kurumsal ya da yasal yapıları, varlık ve yükümlülükleri, iş operasyonları, yatırım planları, finansman limitleri, işletme-şirket birleşmeleri, yapılandırılmış finansman ürünleri tasarımı dahil olmak ve fakat bunlarla sınırlı olmamak üzere, faaliyetlerine ilişkin olarak, derecelendirilen kuruluş veya ihracın kredi notunu etkileyebilecek, önerilerde bulunmayacak veya tavsiye vermeyecektir.
1.23 DRC RATING, faaliyette bulunduğu her ülkede, DRC RATING ve çalışanlarının, DRC RATING’in etik kuralları ve yürürlükteki kanun ve yönetmeliklerle uyumlu olmalarını sağlamak üzere tasarlanmış politikalar, prosedürler ve kontroller oluşturacak, sürdürecek, belgelendirecek ve uygulayacaktır.
a. DRC RATING, DRC RATING ve çalışanlarının DRC RATING'in etik kurallarının hükümlerine ve yürürlükteki kanun ve yönetmeliklere uyumunu izleme ve denetlemekten sorumlu bir uyum fonksiyonunu oluşturacaktır.
b. Uyum fonksiyonu ayrıca, DRC RATING’in etik kuralları ve yürürlükteki kanun ve yönetmelikler ile uyum sağlamak için tasarlanmış, DRC RATING'in politika, prosedür ve kontrollerinin yeterliliğini denetlemekle de sorumlu olacaktır.
c. DRC RATING, uyum görevlisi olarak hizmet etmek üzere, gerekli niteliğe sahip bir üst düzey çalışanını uyum fonksiyonundan sorumlu olarak görevlendirir. Uyum görevlisinin raporlama hiyerarşisi ve ücretlendirmesi DRC RATING'in kredi derecelendirme işlemlerinden bağımsız olacaktır.
1.24 Bir DRC RATING çalışanı, başka bir DRC RATING çalışanının veya DRC RATING’e bağlı bir şirketin, yasadışı ya da ahlaki olmayan ya da DRC RATING’in etik kurallarına aykırı davranış içerisine girdiğini ya da girmiş olduğunu fark etmesi halinde, bu bilgiyi, uyum görevlisine veya uygun olan başka bir DRC RATING görevlisine, gerekli önlemlerin alınması için, derhal rapor edecektir. DRC RATING'in çalışanlarının mutlaka hukuk uzmanları olması beklenmemektedir. Bununla birlikte, DRC RATING çalışanlarının makul bir kişinin şüpheleneceği faaliyetleri rapor etmesi beklenmektedir. DRC RATING, bir çalışanından böyle bir rapor aldıktan sonra, yasalar ve yasal düzenlemeler ile DRC RATING tarafından oluşturulan, sürdürülen, belgelenen ve uygulanan politika, prosedür ve kontrollerinde belirlendiği şekilde, uygun eylemi yapmak zorundadır. DRC RATING, iyi niyetle bu tür raporlama yapan herhangi çalışan veya çalışanlarına karşı misillemede bulunulmasını yasaklar.
2. DRC RATING’in BAĞIMSIZLIĞI VE ÇIKAR ÇATIŞMALARINDAN KAÇINMA
A. Genel
2.1 DRC RATING, derecelendirilen bir kuruluş, ihraççı, kaynak kuruluş, yüklenici kuruluş, aracı kuruluş, yatırımcılar veya diğer piyasa katılımcılarına, DRC RATING’in ediminin potansiyel etkisine (ekonomik, politik, veya başka türlü) bağlı olarak kredi derecelendirme eylemini geciktirmeyecek veya eylemden kaçınmayacaktır.
2.2 DRC RATING ve çalışanları, DRC RATING ve çalışanlarının bağımsızlığını ve tarafsızlığını, hem görünümde hem özde korumak için gereken dikkat ve mesleki özeni göstereceklerdir.
2.3 DRC RATING tarafından bir kredi derecelendirme notunun belirlenmesinde, sadece derecelendirilen kuruluş veya yükümlülüğün kredi değerliliği ile ilgili faktörler dikkate alınacaktır.
2.4 DRC RATING’in derecelendirilen bir kuruluş veya yükümlülük için tahsis ettiği derecelendirme notları, DRC RATING’in (veya iştiraklerinin), derecelendirilen kuruluş, ihraççı, kaynak kuruluş, yüklenici kuruluş, aracı kuruluş (veya iştirakleri), veya diğer taraflar ile arasındaki mevcut veya potansiyel iş ilişkisinden etkilenmeyecektir.
2.5 DRC RATING, kredi derecelendirme işlerini ve kredi derecelendirme analistlerini, DRC RATING’in bir çıkar çatışması ortaya çıkarabilecek diğer işlerinden, operasyonel, yasal ve eğer uygulanabilirse fiziksel olarak ayıracaktır. Bir çıkar çatışması mevcut olmayan diğer işleri için, DRC RATING, çıkar çatışması ortaya çıkma olasılığını en aza indirmek için tasarlanmış politikaları, prosedürleri ve kontrolleri, oluşturacak, sürdürecek, belgeleyecek ve uygulayacaktır. DRC RATING, diğer işleriyle kendi kredi derecelendirme işleri arasında neden bir çıkar çatışması olmadığına inandığını açıklayacaktır.
B. DRC RATING Politikalar, Prosedürler, Kontroller ve Açıklamalar
2.6 DRC RATING, kredi derecelendirme metodolojilerini, kredi derecelendirme eylemlerini veya DRC RATING’in analizlerini ya da DRC RATING çalışanlarının yargılarını ve analizlerini etkileyebilecek, herhangi bir fiili ya da potansiyel çıkar çatışmasını, uygun şekilde belirlemek ve ortadan kaldırmak veya yönetmek ve açıklamak için, politikaları, prosedürleri ve kontrolleri oluşturacak, sürdürecek, belgeleyecek ve uygulayacaktır. Başka şeylerin yanı sıra, politikalar, prosedürler ve kontroller aşağıdaki çatışmaların (DRC RATING’in iş modelinde uygulanabilirse) DRC RATING’in kredi derecelendirme metodolojilerini ya da kredi derecelendirme eylemlerini potansiyel olarak nasıl etkileyebileceğini ele alacaktır:
a. Ücretin derecelendirilen kurum ya da ihraççı, kaynak kuruluş, yüklenici kuruluş, veya derecelendirilen yükümlülüğün aracısı tarafından ödenmesi;
b. Ücretin, DRC RATING’in kredi derecelendirme eyleminden etkilenebilecek bir finansal çıkarı olan aboneler tarafından ödenmesi;
c. Ücretin, derecelendirilen kuruluş, ihraççı, kaynak kuruluş, yüklenici kuruluş, aracı kuruluş ya da kredi derecelendirme notlarının veya DRC RATING’in notlarına erişim sağlanması hizmetleri dışındaki başka hizmetlerinin aboneleri tarafından ödenmesi;
d. Bir kurumun, borçlunun, kaynağın, yüklenicinin veya aranjör için nihai kredi notunun belirlenmesi işinin alınmasından önce bir kurumun, borçlunun, kaynağın, yüklenicinin kredi kalitesi ile ilgili bir ön gösterge ya da benzeri bir gösterge sağlanması;
e. DRC RATING’in derecelendirilen kuruluş veya ihraççıda doğrudan veya dolaylı ortaklığının olması, ya da derecelendirilen kuruluş ya da ihraççının DRC RATING’de doğrudan veya dolaylı ortaklığının olması.
2.7 DRC RATING tam, zamanında, açık, özlü, özgün ve belirgin bir şekilde (yukarıdaki İlke 2.6’da tanımlanan çıkar çatışmaları ile ilgili fakat bu çatışmalarla sınırlı olmamak üzere)
gerçek ve potansiyel çıkar çatışmalarını açıklar. Fiili ya da potansiyel çıkar çatışması, derecelendirilen bir kuruluş, ihraççı kuruluş, kaynak kuruluş, lider yüklenici kuruluş, aracı kuruluş veya yükümlülüğe ilişkin bir kredi derecelendirme eylemine ait veya özgün olduğunda, bu tür çıkar çatışması, ilgili kredi derecelendirme eylemi ile aynı biçimde ve aynı araçlarla açıklanacaktır.
2.8 DRC RATING, derecelendirilen kuruluşlar, ihraççı kuruluşlar, lider yükleniciler veya aracı kuruluşlar ile olan ücretlendirme anlaşmalarının genel doğasını açıklayacaktır.
a. DRC RATING, derecelendirilen bir kuruluş, ihraççı kuruluş, kaynak kuruluş, lider yüklenici kuruluş veya aracı kuruluştan kredi derecelendirme hizmetleri ile ilgisi olmayan bir ücret aldığında, DRC RATING bu tür ilgisi olmayan ücretlendirmelerin, sözkonusu derecelendirilen kuruluş, ihraççı kuruluş, kaynak kuruluş, lider yüklenici kuruluş veya aracı kuruluştan aldığı toplam yıllık ücret içindeki yüzde oranını ilgili kredi derecelendirme raporunda veya uygun başka bir yerde açıklayacaktır.
b. DRC RATING, yıllık gelirinin %10’unu ya da daha fazlasını tek bir müşteriden (örneğin, derecelendirilen bir kuruluş, ihraççı kuruluş, kaynak kuruluş, lider yüklenici kuruluş, aracı kuruluş veya abone ya da bunların ilişkili tarafları) oluşursa, bu durumu ilgili kredi derecelendirme raporunda ya da uygun başka bir yerde, açıklayacaktır.
2.9 DRC RATING, yapılandırılmış bir finansman ürününün ihraççısının, derecelendirilen ihraç hakkında, ilgili bütün bilgileri kamuyla paylaştığı ya da bilgilerin özel tutulduğu, konusunda DRC RATING’i bilgilendirip bilgilendirmediğini açıklayacaktır.
2.10 DRC RATING, kredi derecelendirme faaliyetleri ile bir çıkar çatışması ortaya çıkaran, finansal araçlara yatırım yapmayacak veya bunlarla işlem yapmayacaktır.
2.11 Derecelendirilen kuruluşların veya ihraççıların, aynı zamanda DRC RATING’in denetimi ve gözetiminden sorumlu olduğu durumlarda (örneğin; egemen devletler), derecelendirilen kuruluş veya borçlunun memurları (örneğin düzenleyici otoritelerin çalışanları) ile gözetim/denetim konularını görüşmekten sorumlu DRC RATING çalışanları, bu tür derecelendirilen kuruluş veya ihraççıya uygulanacak kredi derecelendirme eylemlerini kararlaştıran veya kredi derecelendirme metodolojilerini geliştiren veya değiştiren çalışanlardan ayrı olacaklardır.
C. DRC RATING Çalışanlarının Bağımsızlığı
2.12 DRC RATING çalışanlarının raporlama sorumluluğu ve ücretlendirme düzenlemeleri fiili ve potansiyel çatışmaları ortadan kaldırmak ya da etkin bir şekilde yönetmek için yapılandırılacaktır.
a. Derecelendirilen bir kuruluş veya yükümlülüğe ilişkin bir kredi derecelendirme eylemine katılan veya etkisi olabilecek DRC RATING çalışanlarının ücretlendirilmesi veya değerlendirilmesi o kurum veya ihraççıdan DRC RATING’in elde ettiği gelirin miktarı esas alınarak yapılmayacaktır.
b. DRC RATING, bir kredi derecelendirme eylemine katılan veya etkisi olabilecek DRC RATING çalışanlarına yönelik ücretlendirme politikalarını, prosedürlerini ve uygulamalarını, DRC RATING’in kredi derecelendirme sürecinin tarafsızlığını geçmişte ve halen tehlikeye atmadığını temin etmek için resmi ve periyodik gözden geçirme yürütecektir.
2.13 Bir kredi derecelendirme eylemine katılan veya etkisi olabilecek DRC RATING çalışanları, derecelendirilen kuruluş, ihraççı kuruluş, aracı kuruluş veya abonelerle sözkonusu derecelendirilen kuruluş, ihraççı kuruluş, aracı kuruluş veya abonelere çıkarılan ücret veya ödemelere ilişkin görüşmeleri başlatamaz veya görüşmelere katılamazlar.
2.14 Eğer bir DRC RATING çalışanı veya DRC RATING çalışanının yakın bir akrabası (eş, yakın akraba veya bağımlı kişi) veya çalışan tarafından yönetilen bir kurum ile ilgili aşağıdaki durumların varlığında, DRC RATING çalışanları kurum veya yükümlülük ile ilgili kredi değerleme sürecine katılamaz ve süreci etkileyemez:
a. Derecelendirilen kurum veya yükümlü tarafından çıkarılan bir yatırım enstrümanını elde tutar veya alım satımında bulunur ise;
b. Derecelendirilen kurum veya yükümlüde bir ortaklığı olan veya derecelendirilen kurum/
yükümlü tarafından çıkarılan bir türev enstrümanı (çeşitlendirilmiş ortak yatırım planı dışında) elde tutar veya alım satımında bulunur ise;
c. Derecelendirilen kurum veya yükümlüye bağlı, DRC RATING çalışanı tarafından sahipliği menfaat çatışmasına sebep olabilecek, bir şirketin yatırım enstrümanını elde tutar veya alım satımında bulunur ise;
d. Derecelendirilen bir yükümlülüğün ana yüklenicisi veya düzenleyicisi tarafından ihraç edilen ve DRC RATING çalışanı tarafından sahipliği menfaat çatışmasına sebep olabilecek bir yatırım ise;
e. Derecelendirilen kurum veya yükümlülük, veya ana yüklenici veya menfaat çatışmasına sebep olabilecek derecelendirilen yükümlülüğün düzenleyicisi ile halihazırda çalışan veya yakın geçmişte çalışmış olan veya önemli sayılabilecek bir iş ilişkisi içinde ise;
f. Derecelendirilen kurum veya yükümlülüğünün veya ana yüklenici veya derecelendirilen yükümlülüğün düzenleyicisinin yöneticisi ise veya derecelendirilen kurum, yükümlü, veya baş yüklenici veya derecelendirilen yükümlülüğün düzenleyicisi ile bir menfaat çatışmasına sebep olabilecek bir ilişki içinde veya bir ortaklık ilişkisi içinde ise.
2.15 DRC RATING analisti analitik sorumluluğu alanına giren ve derecelendirilen kurum veya yükümlünün ihraç ettiği bir yatırım aracını elde tutamaz veya alım satımında bulunamaz. Ancak analistin analitik sorumluluğu alanına giren ve derecelendirilen kurum veya yükümlünün ihraç ettiği bir yatırım aracını elde tutan veya alım satımını yapan; çeşitlendirilmiş ortak yatırım planını elde tutmaktan veya alım satımını yapmaktan alıkoymaz.
2.16 DRC RATING çalışanı iş ilişkisi içinde olunan bir kurumdan para, hediye ve çıkar talep edemez ve nakit veya nakit benzeri hediye veya belirli bir parasal değeri aşan hediye alması yasaktır.
2.17 DRC RATING çalışanı, iş ilişkisi içinde bulunulan bir kurum çalışanı ile menfaat çatışması yaratan veya yaratabilecek kişisel bir ilişki içine girmiş ise, DRC RATING’in politikalar, prosedürler ve iç kontroller gereği uyumdan sorumlu yönetici/kişiye uygun bir şekilde bildirimde bulunur.
2.18 DRC RATING kurum ile iş ilişkisi kesilen ve akabinde tarafından derecelendirilme yapılmış bir kuruma/yükümlüye, geçmişte iş tanımı gereği önemli sayılabilecek bir iş ilişkisi içinde olan yükleniciye veya düzenleyiciye (veya bunların bağlı şirketlerine) katılan personelin geçmişte DRC RATING adına yapmış olduğu çalışmaların gözden geçirilmesi ile ilgili politika, prosedür, iç kontrolleri kurar, sürdürür, belgeler ve uygular.
3. DRC RATING’in YATIRIMCILARA, İLGİLİ KURUMLARA, BORÇLULARA, ARACILIK YÜKLENİCİLERİ ve DÜZENLEYİCİLERE KARŞI YÜKÜMLÜLÜKLERİ
A. Kredi Derecelendirme Açıklamasının Zamanlaması ve Şeffaflığı
3.1 DRC RATING yatırımcılar ve kredi derecelendirmesini kullanan kurumlara, bu derecelendirmeler ile ilgili olarak daha derin bir anlayışa sahip olmalarını teminen, kredi derecelendirmelerinin sınırlarını, tabiatını ve yatırım yaparken ve finansal kararlar alırken bunlara aşırı derecede güvenmenin sakıncalarını ve doğurabileceği riskleri açık bir dil ile anlatmalıdır. DRC RATING, ulusal bir kurul (Türkiye Sermaye Piyasası Kurulu- SPK) tarafından yetkilendirilen ve denetlenen DRC RATING’in vermiş olduğu kredi derecelendirmeleri notlarının bu kurulun onayladığına dair veya bunu ima edici bir beyanda bulunamaz.
3.2 DRC RATING yatırımcıların ve sair kullanıcıların kredi notunun nasıl verildiği hakkında bilgi sahibi olmasını teminen, kredi derecelendirme süreci ve metodolojisi hakkında gerekli bilgiyi açıklayacaktır.
3.3 DRC RATING kredi derecelendirme metodolojisinde önemli sayılabilecek değişiklikleri uygulamanın etkin olarak kullanılacağı zamandan önce, gereksiz yere kredi derecelendirme sürecini geciktirmediği sürece ve bu durum da kredi derecelendirme sürecini olumsuz etkilemedikçe, açıklar. Her durumda, DRC RATING önemli metodoloji değişikliğini seçici olmayan biçimde açıklayacaktır.
3.4 DRC RATING talebe bağlı olmayan kredi riski değerlendirmesi ile ilgili politikalarını ve prosedürlerini açıklayacaktır.
3.5 DRC RATING kredi derecelendirme açıklama, raporlama ve geri çekme süreçleri ile ilgili politikalarını ve prosedürlerini açıklayacaktır.
3.6 DRC RATING kredi notlarının her birinin kategorik olarak ne manaya geldiğini (temerrüt derecesinin tanımı dahil) açıkça belirtir.
3.7 DRC RATING yapılandırılmış finansman ürünlerini, tercihen daha farklı bir kredi derecelendirme tanımıyla kurum ve yükümlülük kredi derecelendirmesinden ayrı tutar. DRC RATING bu ayrışmanın nasıl çalıştığını açıklar.
3.8 DRC RATING, bir kurum veya yükümlülüğün nasıl derecelendirildiği hususunda yatırımcılara, derecelendirilen kurumlara, borçlulara, yüklenicilere ve düzenleyicilere karşı şeffaf olmalıdır.
3.9 DRC RATING eğer uygun ve mümkün ise, derecelendirilen kurum, borçlu veya yükümlülüğü düzenleyen kuruma, kredi derecesi açıklanmadan önce sürecin ne gibi bir kritik bilgi bileşkeni ve ana düşünceye dayandırılacağını açıklar. DRC RATING derecelendirilen kurum, borçlu veya yükümlülüğü düzenleyen kurumdan kredi notuna etki edebilecek olan fiili hatalar, atlama, yanlış algılamalar ile ilgili bilgi aktarımı hususunu paylaşır. DRC RATING ivedilikle derecelendirilen kurum, borçlu veya yükümlülüğü düzenleyen kurumdan gelen yanıtları değerlendirir. Bazı özel hallerde, eğer DRC RATING derecelendirilen kurum, borçlu veya yükümlülüğü düzenleyen kuruma kredi notunu yayınlamadan önce herhangi bir uyarıda bulunmamış ise, ivedilikle kurumlara kredi notu vermeden önce neden bilgilendirmediği hususunda bir açıklama yapar.
3.10 DRC RATING yaptığı kredi derecelendirme eyleminin konusu veya sonucu olan bir kredi derecelendirmeyi halka açıkladığında veya abonelerine (DRC RATING’in iş modeline bağlı olarak) dağıttığında, böyle bir aksiyon alındıktan sonra uygulanabilir olduğu anda yapmalıdır.
3.11 DRC RATING yaptığı kredi derecelendirme eyleminin konusu veya sonucu olan bir kredi derecelendirmeyi halka açıkladığında veya abonelerine (DRC RATING’in iş modeline bağlı olarak) dağıttığında ayrımcı olmayan tarzda yapmalıdır.
3.12 DRC RATING bir kredi derecelendirme sürecinde derecelendirmenin muhteviyatı ve sonuçları ile ilgili olarak derecelendirilen kurumun, borçlunun, kaynak, yükleniciler veya düzenleyicilerin sürece katılıp katılmadığını açıklar. Derecelendirilen kurum, borçlu, yükleniciler veya düzenleyiciler tarafından başlatılmamış olan kredi derecelendirmesi ise bu şekilde belirtilir.
3.13 DRC RATING her kredi derecelendirmenin nitelikleri ve sınırlamaları ve derecelendirilen kurum, borçlu, yüklenici ve düzenleyicinin kendine vermiş olduğu bilgiyi doğrular. Örnek olarak: bir kredi derecelendirmesi, hakkında çok az bilgi bulunan bir kurum veya yükümlülüğü kapsıyorsa DRC RATING bu gerçeği ve bunun kredi değerlendirme sürecini ne şekilde kısıtlayacağını açıklar.
3.14 DRC RATING kredi derecelendirme süreci sonucunda oluşan bir kredi derecesini duyururken kredi derecesinin en son ne zaman gözden geçirildiğini ve güncellendiğini de bildirir. Kredi derecelendirmesi aynı zamanda derecelendirmede kullanılan temel metodoloji veya metodoloji uyarlaması hakkında ve bu metodolojinin bir tarifinin nerede bulunabileceği hakkındaki bilgileri açıklar. Eğer kredi değerlemesi birden fazla metodoloji içeriyor ise veya temel metodoloji yatırımcıların veya diğer kredi derecesi kullanıcılarının kredi derecesindeki önemli ayrıntıları gözden kaçırmasına sebep olacak ise, DRC RATING bu durumu kredi derecelendirme duyurusunda belirtir ve değişik kredi derecelendirme metotlarının ve kredi derecesindeki önemli yönlerin kredi derecelendirme kararına nasıl etki yaptığını anlatan açıklamaların yerini gösterir.
3.15 DRC RATING, yapılandırılmış bir finansal ürünü derecelendirirken, ürünü elinde bulunduran yatırımcılar ve kredi derecelendirme notu kullanıcıları veya abonelerin kredi derecelendirme notunun temelini anlamalarını teminen; kredi derecelendirme notu ile birlikte finansal ürünün değer kayıpları ve nakit akışı hakkındaki bilgileri halka açıklamalı veya abonelerine (DRC RATING’in iş modeli doğrultusunda) dağıtmalıdır. DRC RATING aynı zamanda, yapılandırılmış finansal ürünün kredi derecesinin, uygulanan kredi metodolojisindeki varsayımlarda yapılan değişikliklere karşı oluşan hassasiyeti ne ölçüde analiz ettiğini halka açıklamalı ve bilgi paylaşımında bulunmalıdır.
3.16 DRC RATING bir kredi derecesini yayınlarken veya gözden geçirirken, derecelendirilen kurum veya yükümlünün raporunda yayınlanmış finansal tablolardan sapma gösteren kalemlerdeki ayarlamalar dahil olmak üzere, ana varsayımları ve kredi derecesi ile ilgili bilgiyi raporunda açıklamalıdır.
3.17 DRC RATING bir derecelendirilen kurumun veya yükümlünün kredi derecelendirme notunu gözlemleme sürecini durdurduğunda kamuoyunu veya abonelerini (iş modeli doğrultusunda) bu duraklama ile ilgili ivedilikle bilgilendirir. DRC RATING kredi derecelendirme notunun izlenmeyeceğinin ilanında, kredi derecelendirme notunun en son ne zaman güncellendiğini, gözlemleme sürecinin hangi nedenle durdurulduğunu ve artık kredi derecelendirme notunun güncellenmediğini belirtir.
3.18 Şeffaflığı teşvik etmek ve yatırımcıların ve diğer kredi derecelendirme notu kullanıcılarının farklı kredi derecelendirme kuruluşlarının performansını karşılaştırmak için, DRC RATING derecelendirdiği değişik sınıflandırmalara tabi kurum ve yükümlülüklerin, kredi derecelendirme kategorilerinin tarihsel değişim ve temerrüt oranları hakkında yeterli bilgileri açıklar. Bu bilgiler, farklı kredi derecelendirme kuruluşlarının performansının karşılaştırılmasını teminen; kanıtlanabilen, ölçülebilen, belirli bir zaman içinde düzenlenmiş, eğer mümkünse standartlaştırılmış tarihi bilgiyi içine alır. Derecelendirilen kurum ve yükümlülüğün doğası gereği veya diğer nedenlerden ötürü, tarihsel değişim veya temerrüt bilgisinin uygunsuz veya istatistiksel olarak geçersiz olması veya yatırımcıları ve diğer kredi dereceleri kullanıcılarını yanıltma ihtimali olması halinde, bunun nedenleri DRC RATING tarafından açıklanır.
B. Gizli Bilgilerin İşleyişi
3.19 DRC RATING, bir derecelendirme sürecinde derecelendirilen bir kurum, borçlu, aracı veya yükümlülüğün yüklenici, düzenleyicisi tarafından kamuya açık olmayan bir bilginin alınması halinde bu gizli bilgilerin ne şekilde korunacağına ilişkin gerekli olan politika, süreçler ve kontrolleri kurar, sürdürür, belgeler ve uygular. (örneğin; kredi derecelendirme notu kamuya açıklanmadan veya abonelere yayımlanmadan önce kredi derecelendirme eylemi hakkındaki bilgi verilir).
a. Politikalar, prosedürler ve kontroller DRC RATING’in kredi derecelendirme süreci ile ilgili olmayan gizli ve/veya kamuoyuna açıklanmamış bilgiyi, DRC RATING’in diğer çalışanlarına, (kanun tarafından zorunlu tutulmadıkça) kredi derecelendirme süreci bağlamında ifşa etmesi gerekmemesine rağmen açıklaması da dâhil olmak üzere, bilgilendirmesini yasaklar.
b. Politikalar, prosedürler ve kontroller DRC RATING ve çalışanlarının gizli ve/veya kamuya açık olmayan bilgilerin dolandırıcılık, hırsızlık, kötüye kullanım veya kasıtsız ifşa hallerini önlemek için makul adımlar atmasını talep eder.
c. Bir derecelendirilen kurumdan, borçludan, aracıdan, yükleniciden veya düzenleyicisinden alınan gizli bilgi kapsamında, politika, prosedür ve kontroller DRC RATING ve çalışanlarının yürürlükte olan anlaşmalar (veya kanun tarafından zorunlu tutulmadıkça bilginin gizliliği ilkesine sadık kalınacağına dair karşılıklı anlaşma) çerçevesinde böyle bilgilerin açıklanmasına engel olur.
d. Devam eden bir kredi derecelendirme süreci kapsamında, politika, prosedür ve kontroller DRC RATING ve çalışanlarını, kanun tarafından zorunlu tutulan haller dışında ve derecelendirilen kurum, borçlu, düzenleyiciler, tayin edilmiş aracılar dışındaki kurumlara, devam eden kredi derecelendirme süreci ile ilgili seçici bilgileri açıklamasını engeller.
3.20 DRC RATING, gizli ve/veya önemli sayılacak kamuya açık olmayan bilginin kullanımı ve işleyişini düzenleyen kanun ve mevzuatın ihlal edilmesini önleyici politika, süreçler ve kontrolleri kurar, sürdürür, belgeler ve uygular.
3.21 DRC RATING alım satım aracı hakkında gizli veya önemli sayılacak kamuya açık olmayan bilgiye erişimi olan personelin, bu aracın alım satımını yapmasını veya başka bir kurum/kişiye bu bilgiyi aktararak avantaj sağlamasını önleyici politika, süreçler ve kontrolleri kurar, sürdürür, belgeler ve uygular.
4. YÖNETİM, RİSK YÖNETİMİ VE ÇALIŞAN EĞİTİMİ
4.1 DRC RATING’in yönetim kurulu (ya da benzer organ) Kredi Derecelendirme Kuruluşları için Davranış Temelleri IOSCO’ya uyumlu davranış temellerinin; oluşturulması, korunması ve belgelenmesinin sağlanması konularında nihai yetkiye sahiptir.
4.2 DRC RATING faaliyetlerinden oluşan (diğer risklere ek olarak) kanuna dayalı, itibari, operasyonel, ve stratejik risklerin şirket içinde değerlendirilmesi, izlenmesi, ve raporlanmasını teminen bu konuda yeterli derecede tecrübe sahibi bir veya daha çok sayıda üst düzey yöneticiden oluşan bir risk yönetimi grubu oluşturur. Risk grubunun fonksiyonu iç kontrol grubundan bağımsız olarak işler; ve yönetim kurulu (veya buna tekabül eden kurullara) ve üst yönetime politikaların, prosedürlerin ve kontrollerin etkinliğini değerlendirmede yardımcı olacak dönemsel raporlar hazırlar ve (Kredi Derecelendirme Kuruluşları için Davranış Temelleri IOSCO’daki politikalar, prosedürler, ve iç kontrol de dahil olmak üzere); şirket riskini yönetmek amacı ile gerekli ilkelerin kurulumu, korunması ve belgelenmesini düzenler.
4.3 DRC RATING çalışanlarının mesleki yeterliliğini artırmak ve ilgili düzenlemelere uyumunu güçlendirmek için gerekli eğitimleri almasını sağlamak üzere politika, prosedür ve kontrolleri kurmak, devam ettirmek, belgelemek ve uygulamak ile mükelleftir. Eğitim süresince işlenen konular şirket çalışanlarının mevcut sorumluluk ve yetkileri ile ileride alacakları sorumluluk ve yetkileri ile uyumlu olmalı ve mümkün mertebe DRC RATING’in etik değerlerini, kredi derecelendirme metodolojisini, kredi değerleme ile ilgili yasal ve uluslararası düzenlemeleri; DRC RATING’in kredi derecelendirme faaliyetlerini, DRC RATING’in çatışmayı önleyici politika, prosedür ve kontrollerini ve gizlilik içeren belgelerin kullanımı hakkındaki politika ve prosedürleri içermelidir. Politika, prosedür ve kontroller; şirket çalışanlarının zorunlu tutulan eğitime katıldığına dair belgelendirmeyi ve bu konuda alınacak önlemleri içerir.
5. PİYASA KATILIMCILARI İLE İLETİŞİM VE AÇIKLAMA
5.1 DRC RATING’in yapacağı kredi notu açıklamaları; IOSCO Kredi Derecelendirme Şirketi Kodu hükümlerinde belirtilen de dâhil; yatırımcılara ve diğer kullanıcılara tam, adil, kesin, zamanında ve anlaşılabilir olmalıdır.
5.2 DRC RATING’in ahlaki davranış kodunun hükümleri ile birlikte kendi (davranış kodu) hükümlerinin, IOSCO KDK’lar için Davranış Kuralları (IOSCO Code of Conduct Fundamentals for CRA) ile uyumluluğunu gösterir bir anlatım yapmalıdır. Eğer DRC RATING’in davranış kodu herhangi bir IOSCO hükmünden ayrışma gösteriyor ise, DRC RATING bu hükmü saptayarak ayrışmanın sebebini açıklar ve bu sapmaya rağmen davranış kodunun IOSCO hükümlerindeki hedefleri nasıl karşıladığını anlatır. DRC RATING davranış kodu’nu nasıl etkin bir şekilde uyguladığını açıklar. DRC RATING aynı zamanda davranış kodundaki değişikliklerin pratikte nasıl gerçekleştirildiğini ve etkin bir şekilde nasıl uygulamaya sokulduğunu anlatır.
5.3 DRC RATING piyasa katılımcılarından gelecek şikâyetleri kabul edecek, içselleştirecek, ele alacak bir yapı kurmak ve sürdürmek ile yükümlüdür. Bu yapı şikâyetlerin (gizli yapılmış olunan şikâyetler dahil) nasıl alınacağını, işleneceğini ve nasıl değerlendirileceği hakkındaki politika, prosedür ve kontrolleri oluşturmalı, sürdürmeli, belgelemeli ve etkin bir şekilde uygulamalıdır. Politikalar, prosedürler ve kontroller şikâyet koşullarını belirleyip, hangi tip şikâyetlerin üst yönetim ve/veya yönetim kuruluna (veya uygun kurula) bildirilmesi hakkında açıklayıcı olmalıdır.
5.4 DRC RATING web sitesinde halka açık ve belirgin bir şekilde, ücretsiz olarak:
a. DRC RATING’in Davranış Kodu;
b. DRC RATING’in Kredi Derecelendirme Metodolojisi;
c. DRC RATING’in geçmişe dönük performans bilgileri;
d. DRC RATING’in iş modeline uyumlu olarak, IOSCO KDK’lar için Davranış Kuralları hükümlerinde belirtilmiş açıklamalar yer almalıdır.
